Aktualne badania

Zbiorowiska kryptogamiczne jako użyteczne narzędzie bioindykacyjne do szacowania zanieczyszczenia gleby metalami ciężkimi

Porosty i mszaki są powszechnie wykorzystywane jako wskaźniki stanu środowiska, zwłaszcza w odniesieniu do jakości powietrza. Jednak ich rola diagnostyczna w ocenie zanieczyszczenia gleby była do tej pory stosunkowo słabo poznana. W niniejszym badaniu stwierdzono istotną zależność między parametrami chemicznymi gleby a strukturą zbiorowisk kryptogamicznych. Wskazuje to na dużą wartość bioindykacyjną określonych zestawów gatunków porostów i mszaków. Poszczególne zgrupowania gatunków odzwierciedlające poziomy zanieczyszczeń gleby posłużyły do opracowania praktycznego narzędzia bioindykacyjnego. Opracowane narzędzie może stanowić pierwszy krok podczas oceny stopnia zanieczyszczenia gleby w szerokiej skali krajobrazu poprzemysłowego. Ponadto daje możliwość wstępnej weryfikacji miejsc, które są potencjalnie najbardziej skażone i wymagają dalszej uwagi, na przykład w kontekście projektów rekultywacyjnych lub strategii ochrony danego obszaru.

Więcej informacji: Rola K., Osyczka P. 2018. Cryptogamic communities as a useful bioindication tool for estimating the degree of soil pollution with heavy metals. Ecological Indicators 88: 454-464.

Książka o roślinach mięsożernych

W 2018 r. ukazała się w druku książka o roślinach mięsożernych “Carnivorous plants: Physiology, ecology, and evolution”, pod redakcją A. Ellison, L. Adamec, nakładem Oxford University Press. Książka ta podsumowuje najnowsze badania dotyczące fizjologii, ekologii i ewolucji tej grupy ekologicznej roślin. Pracownik naszego Instytutu, dr hab. Bartosz Płachno, jest głównym autorem rozdziału dotyczącego struktury pułapek roślin mięsożernych oraz współautorem rozdziałów dotyczących zwabiania zdobyczy oraz „diety” roślin mięsożernych.

Więcej informacji:
https://global.oup.com/academic/product/carnivorous-plants-9780198779841?cc=pl&lang=en&#

Mikromorfologia kwiatów Utricularia menziesii R.Br. – pływacza zapylanego przez ptaki

Ornitogamia jest bardzo rzadka wśród przedstawicieli rodzaju pływacz. Dr hab. Bartosz Płachno i współpracownicy analizowali strukturę kwiatów pod kątem przystosowania do ornitogamii u australijskiego gatunku U. menziesii. Najważniejszym przystosowaniem badanego gatunku do zapylania przez ptaki okazał się kolor kwiatów oraz masywna ostroga. Analizowany był także skład nektaru pod względem rodzaju cukrów.

Annals of Botany, https://doi.org/10.1093/aob/mcy163

Nowe projekty badawcze w IB UJ – 15.05.2018

mgr Katarzyna Rożek
„Porównanie wpływu czternastu gatunków drzew na wykształcenie warstwy roślin zielnych, właściwości fizykochemiczne gleby oraz występowanie, bogactwo gatunkowe oraz skład gatunkowy grzybów arbuskularnych”, PRELUDIUM

mgr Klaudia Sychta
„Kultury zawiesinowe wybranych gatunków Viola L. do badania akumulacji cynku i ołowiu oraz tolerancji na stres wywołany metalami ciężkimi jako model do wykazania ewolucyjnie rozwiniętej tolerancji w rodzaju Viola”, PRELUDIUM

mgr Paulina Wietrzyk
„Czy organizmy kryptogamiczne są głównym czynnikiem odpowiedzialnym za rozwój gleby i sekwestrację węgla organicznego na przedpolach lodowców Svalbardu?”, PRELUDIUM

dr hab. Szymon Zubek
„Kompleksowa analiza interakcji pomiędzy roślinami zielnymi a właściwościami mikrobiologicznymi i fizykochemicznymi gleb w lasach liściastych klimatu umiarkowanego jako podstawa skutecznej ochrony bioróżnorodności tych ekosystemów”, OPUS

Nowy projekt badawczy w IB UJ – 26.01.2018

Dr Grzegorz Pacyna otrzymał finansowanie projektu badawczego pt. „Rośliny kopalne z późnego triasu Krasiejowa jako klucz do zrozumienia ewolucji flor w triasie i jurze”, z Narodowego Centrum Nauki, w ramach konkursu MINIATURA.

Modyfikacje struktury plech porostowych i ich wpływ na akumulacje metali ciężkich

Lokalne czynniki środowiskowe mogą znacząco modyfikować cechy fenotypowe porostów. Wyniki badań pokazują, że morfologiczne modyfikacje plech porostowych w obrębie tego samego gatunku mogą istotnie wpływać na bioakumulację metali ciężkich. Ma to duże znaczenie dla przyszłych badań biomonitoringowych, w których zawartość danego pierwiastka w próbkach porostowych jest podstawą do oceny stanu zanieczyszczenia środowiska.

Więcej informacji: Environmental Science and Pollution Research (2018) 25:1950–1961

Nowy projekt badawczy w IB UJ - 10.01.2018

Dr Agnieszka Nobis otrzymała finansowanie projektu badawczego pt. "Rośliny korytarzy rzecznych: Czy występowanie roślin przywiązanych do dolin dużych rzek ma związek z właściwościami gleb?", z Narodowego Centrum Nauki, w ramach konkursu MINIATURA.

Plazmodesmy w komórkach śluzowych

Analizowano budowę zalążków i gametofitów żeńskich u przedstawicieli rodzajów: Hieracium, Pilosella i Taraxacum. Rodzaje te są jednymi z lepiej poznanych modeli w badaniach nad genetycznym podłożem apomiksji, dlatego naszym celem było porównanie ultrastruktury zalążków i gametofitów żeńskich gatunków seksualnych i apomiktycznych w aspekcie oszczędzania zasobów przez apomikty. Jednym z ciekawszych wyników było stwierdzenie wydłużania się plazmodesm oraz tworzenia mostków cytoplazmatycznych pomiędzy plazmodesmami a protoplastem co było spowodowane odkładaniem śluzu pomiędzy ścianą komórkową a błoną komórkową w komórkach integumentalnych przedstawicieli Asteraceae. Badania były finansowane z grantu NCN (DEC-2013/09/B/NZ8/03308).

Więcej informacji:
Protoplasma 253: 1365–1372
Protoplasma 254: 2287–2294

"Chromatubule"

W komórkach łożyska pływacza Utricularia nelumbifolia stwierdzono obecność nietypowych jąder komórkowych, które charakteryzowały się specyficznymi wypustkami zawierającymi parakrystaliczne struktury. Wypustki te miały łączność z błoną komórkową oraz za pośrednictwem ER z plazmodesmami. Wyrostkom tym nadano nazwę „chromatubule” (tubularne struktury zawierające chromatynę). Wyrostki te przypominają częściowo stromule plastydów. Być może wyrostki te mogą być drogą transportu makromolekuł z jądra komórkowego do błony komórkowej oraz plazmodesm, hipoteza ta wymaga eksperymentalnego potwierdzenia.

Więcej informacji:
Annals of Botany 120: 673–680

Nowe opracowanie taksonomiczne włosieniczników (Ranunculus sect. Batrachium)

Po 50 latach od pierwszej monografii grupy ukazało się nowe opracowanie taksonomiczne włosieniczników (Ranunculus sect. Batrachium). W międzynarodowym zespole z udziałem Joanny Zalewskiej-Gałosz z naszego Instytutu opracowano uzupełnione opisy taksonomiczne 30 gatunków włosieniczników występujących na świecie, zaprezentowano ich cechy diagnostyczne, klucze do oznaczania, wymagania ekologiczne oraz zasięgi występowania poszczególnych taksonów. Mamy nadzieję, że praca ta stanie się podstawą do rozwoju dalszych badań naukowych tej interesującej grupy roślin wodnych.

Pdf: A taxonomic account of Ranunculus section Batrachium (Ranunculaceae)

Symbiotyczne grzyby mogą sprzyjać inwazji roślin

Grzyby arbuskularne stymulują wzrost i pobieranie fosforu u dwóch gatunków roślin inwazyjnych, Rudbeckia laciniata i Solidago gigantea (Asteraceae). Interakcje te są jednak zależne od gatunku grzyba mykoryzowego oraz typu gleby. Odkrycie zespołu badawczego w składzie Marta Majewska, Kaja Rola i Szymon Zubek sugeruje, że obecność niektórych gatunków grzybów arbuskularnych na danym stanowisku zwiększa witalność roślin, przez co może przyczynić się do sukcesu ich inwazji.

Więcej informacji: Mycorrhiza (2017) 27:83–94

Nowy projekt badawczy w IB UJ

Dr Małgorzata Jaźwa otrzymała finansowanie projektu badawczego, pt. „Różnorodność florystyczna a właściwości fizyko-chemiczne przydrożnych gleb”, z Narodowego Centrum Nauki, w ramach konkursu MINIATURA. Gratulujemy!

Immunolokalizacja cyklotydów w komórkach, tkankach i organach roślin potwierdza ich rolę w systemie obronnym gospodarza

Rozmieszczenie cyklotydów zostało uwidocznione z wykorzystaniem immunohistochemicznej techniki w komórkach liści, ogonków liściowych i fragmentów korzeni Viola odorata i Viola uliginosa z rodziny Violaceae bogatej w gatunki produkujące cyklotydy, cykliczne peptydy zbudowane z ok. 30 aminokwasów o zróżnicowanej aktywności biologicznej. Stosunkowo duże ilości cyklotydów stwierdzono w tkankach potencjalnie wolnych od ataków patogenów (w epidermie liści i ogonków liściowych, w tkance przewodzącej we wszystkich badanych organach). Odkrycie międzynarodowego zespołu badawczego, z udziałem  Elżbiety Kuty z naszego Instytutu, potwierdza rolę cyklotydów w mechanizmie obronnym roślin.

Więcej informacji: Planta (2016) 244: 1029–1040
https://link.springer.com/article/10.1007/s00425-016-2562-y